SỰ TÍCH ÔNG TÁO

 Le mythe de Dieux Lares

Ngày 23 tháng chạp hằng năm Âm lịch, người ta quen lệ tiễn ông Táo về trời.
Người miền Bắc gọi là Chạp ông Công, người miền Nam gọi cách cụ thể hơn là ngày đưa ông Táo về Trời. 
Sự tích như sau …… 

Au 23 ème jour de la 12 ème lune, on fête  les Tao-Quân (Dieux Lares), juste avant le retour du Nouvel An. Mais ces Dieux Lares qu'on fête ont aussi leur légende.

Ngày xưa có hai vợ chồng, chồng tên là Trọng Cao, vợ là Thị Nhi.

Nhà họ rất nghèo khổ lại  không có con, cho nên thường buồn phiền cãi lẫy với nhau. Anh chồng tìm giải sầu trong men rượu. Khi nhậu say thì về nhà đánh đập vợ. Người đàn bà bất hạnh không chiụ đựng nổi, đành bỏ nhà ra đi.
Leur histoire commença par celle d'un ménage pauvre, sans enfant, où l'amour s'était refroidi , les disputes devenues si fréquentes, le mari maltraitait sa femme jusqu‘au jour où ne pouvant en supporter davantage elle le quitta.

Một hôm đi lạc trong rừng suốt mấy ngày, đói lả và mệt mã.  Sau cùng bà tìm thấy nhà của một anh thợ săn. Người thợ săn (Pham lang) này rất tử tế, cho bà ăn uống đầy đủ lại còn bảo bà ta ở lại nhà ông ta nghỉ ngơi. Bà ta ở đó và dọn dẹp nhà cửa cho anh.  
Sau một thời gian, họ nên vợ chồng và sống thật hạnh phúc.
Elle marcha longtemps, longtemps seule, épuisée  mais heureusement  elle rencontra un chasseur (nommé  Pham Lang)  qui gentillement l’accueillit chez lui.
Par la suite, elle épousa ce gentil chasseur. Ils vécurent  un bonheur sans nuage.

Một ngày kia, khi Trọng Cao hết giận, thấy vợ bỏ đi mất, liền đi tìm kiếm khắp nơi, nhưng không thấy tăm hơi, buồn rầu bỏ công ăn chuyện làm, ra đi làm người hành khất để đi tìm vợ.

Trọng Cao đến một nhà khá giả xin ăn, Thị Nhi. động lòng thương mời vào nhà cho ăn.

Trong khi anh ta ăn uống bà ta mới quan sát kỹ hơn và nhận ra đó là người chồng trước của bà.  Bà cảm thấy thương hại anh ta, nên cho đồ ăn và một ít tiền bạc.  
Un jour,  Trong Cao pris de remords partit à la recherche de son ancienne epouse  pour lui présenter ses excuses. Il arriva ainsi un jour  au crépuscule devant la nouvelle demeure de son épouse. Epuisé, il s'affaissa sur le seuil, les vêtements en haillons et le visage ravagé par le temps et les privations multiples.
Thi Nhi  prit pitié de ce mendiant  et lui donna à manger et un peu d’argent. Soudain, elle reconnait en lui son premier mari….

Bất ngờ người chồng mới là Phạm Lang đi về, Thị Nhi mới nói Trọng cao vào ẩn sau  đống rơm. Phạm Lang về nhà để cốt lấy tro bón ruộng, nên đốt đống rơm lấy tro. Trọng Cao núp sau đống rơm bị chết cháy, người vợ cũ là Thị Nhi, thấy vậy cũng lao vào lửa chết theo.

Phạm lang thấy vợ chết cũng lao mình vào đống rơm đang cháy ấy mà chết.

Entre-temps, le nouveau mari rentra au logis, Thi Nhi pris de panique demanda à Trong Cao d’aller se cacher dans une meule de foin, en attendant de pouvoir s’expliquer avec Pham Lang  de cette situation.

Mais en préparant la fumure pour son travail du lendemain, Pham Lang mit accidentellement le feu à la meule. Alertée par les flammes,

, l'épouse se précipita dans le brasier pour essayer de sauver son ancien conjoint.

Le nouvel époux, ne comprenant rien à un tel geste, se jeta dans le feu à son tour pour tenter de sauver sa femme. Et tous les trois moururent carbonisés: c'était la volonté d'un destin implacable.

Thượng đế thấy ba người có nghĩa mới phong cho làm Táo Quân, và phân chia mỗi người một việc:
Phạm Lang là Thổ Công trông lo việc bếp.
Trọng Cao là Thổ Địa trông nom việc nhà.
Thị Nhi là Thổ Kỳ trong nom việc chợ búa.

Touché de leurs explications, prit la décision suivante : pour que tous trois pussent continuer à vivre ensemble, il les immortalisa sous les espèces d'un trépied de fourneau, afin que le même feu ardent continuât toujours à souffler sur eux. En même temps, il décréta qu'ils constitueraient la trinité du foyer ou Dieux du Foyer

Arrivé dans l'autre monde,  tous trois se présentèrent devant  L'empereur de Jade, du haut de son trône céleste.

     -    Le mari, comparaissant le premier, dit. qu'il n'avait jamais cessé d'aimer sa femme.
-          Le second  déclara à son tour qu'il s'était pris d'une profonde affection pour sa nouvelle compagne.

La femme affirma, que son amour pour son premier mari avait constamment occupé une grande place dans son cœur, où voisinait également une infinie tendresse pour son second époux, si bon et si bienveillant.

Vào cuối năm âm lịch, ngày 23 tháng chạp, táo quân lên chầu Ngọc Hoàng tâu lại mọi điều đã xảy ra trong nhà mình ở.  Ngày đó, dân chúng dọn bữa cơm ngon để cúng, đưa ông táo về trời.  Họ cũng đốt giấy bằng bạc, áo quần bằng giấy, vì cho rằng chuyện đó sẽ giúp ông táo trong cuộc hành trình về chầu Ngọc Hoàng.