TỤC NGỮ CA DAO

Hôm qua tát nước đầu đình,

Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen.

Em được thì cho anh xin,

Hay là em để làm tin trong nhà.

Áo anh sứt chỉ đường tà,

Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu.

Áo anh sứt chỉ đã lâu,

Mai mượn cô ấy vào khâu cho cùng.

Khâu rồi anh sẽ trả công,

Đến khi lấy chồng anh sẽ giúp cho.

Giúp cho một thúng xôi vò,

Một con lợn béo, một vò rượu tăm.

Giúp em đôi chiếu em nằm,

Đôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo.

Giúp cho quan tám tiền treo,

Quan năm tiền cưới, lại đèo buồng cau.

***

Trèo lên trái núi Thiên thai

Gặp hai con phượng ăn xoài trên cây.

Đôi ta được gặp nhau đây,

Khác gì chim phượng gặp cây ngô đồng.

Còn gì nay đợi mai trông

Nhạn kim chắp cánh theo rồng lên mây

Trách ai làm nên đó lại xa đây

Như con chim phượng xa cây ngô đồng.

***

Tình cờ Anh gặp Em đây

Như Cá gặp Nước như Mây gặp Rồng 

Mây gặp rồng Mây lông cuồn cuộn

Cá gặp nước con ngược con xuôi

Chồng Nam vợ Bắc Anh ơi

Sao Anh chẳng lấy 1 người như Em

***

Nhớ chàng như Vợ nhớ Chồng

Như chim nhớ tổ như Rồng nhớ Mây

Mấy khi Rồng gặp Mây đây

Để rồi than thở với Mây vài lời

Lỡ mai Rồng ngược Mây xuôi

Biết bao giờ lại nối lời Rồng Mây

***

Ước gì Anh hóa ra hoa

Để Em nâng lấy rồi mà cài khăn

Ước gì Anh hóa ra chăn

Để cho Em đắp Em lăn Em nằm

Ước gì Anh hoá ra gương

Để cho Em cứ ngày thường Em soi

Ước gì Anh hóa ra cơi

Để cho Em đựng cau tươi trầu vàng

***

Thương Em anh cũng muốn thương

Nước thì muốn chảy nhưng mương chẳng đào

Em về lo liệu thế nào

Để cho nước chảy lại vào trong mương

***

Đói lòng ăn nửa trái sim

Uống lưng bát nước đi tìm người thương

Người thương ơi hơi người thương

Đi đâu mà để buồn Hương lạnh lùng

***

Đường xa thì thật là xa

Muốn mình làm mối cho ta một người

Một người mười chín đôi mươi

Một người vừa đẹp vừa tươi như mình

***

Thiên duyên kỳ ngộ gặp chàng

Khác nào như thể Phượng hoàng gặp nhau

Tiện đây ăn một miếng trầu

Hỏi thăm quê quán ở đâu chăng là

Xin chàng quá bước lại nhà

Trước là trò chuyện sau là nghỉ chân 

***

Trên trời có đám mây xanh

Ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng

Ước gì anh lấy được Nàng

Thì anh mua gạch bát tràng về xây

Xây dọc Anh lại xây ngang

Một số câu tục ngữ thông dụng

• Anh em như thể tay chân

• Anh em xa thua láng giềng gần.

• Đời cha ăn mặn đời con khát nước.

• Cha mẹ sinh con, trời sinh tính.

• Có công mài sắt có ngày nên kim.

• Có tiền mua tiên cũng được.

• Con có cha như nhà có nóc, con không cha như nòng nọc đứt đuôi

• Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà.

• Cười người chớ khá cười lâu

Cười người hôm trước hôm sau người cười.

• Đi một ngày đàng học một sàng khôn.

• Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn, đồng tiền đi sau là đồng tiền dại.

• Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.

• Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai.

• Khôn ba năm dại một giờ.

• Không thầy đố mày làm nên.

• Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

• Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ.

• Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước thì thương nhau cùng.

• Một điều nhịn chín điều lành.

• Nhà khó cậy vợ hiền, nước loạn nhờ tướng giỏi.

• Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.

• Thức lâu mới biết đêm dài

Ở lâu mới biết lòng người thẳng ngay.

• Thương thì trái ấu cũng tròn, không thương thì quả bồ hòn cũng méo.

• Vắng đàn ông quạnh nhà, vắng đàn bà quạnh bếp.

• Ăn trông nồi, ngồi trông hướng

• Ta về ta tắm ao ta, dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn

• Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

• Trẻ cậy cha, già cậy con

• Trai khôn tìm vợ chợ đông, gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân

• Gió sao gió mát sau lưng, bụng sao bụng nhớ người dưng thế này

• Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm

• Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

• Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa.

• Chớp đông nhay nháy gà gáy thì mưa.

• Ăn coi nồi, ngồi coi hướng

B

• Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

• Bây giờ mận mới hỏi đào

Vườn hồng đã có ai vào hay chưa

Mận hỏi thời đào xin thưa

Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào!

C

Chồng em áo rách em thương

Chồng người áo gấm xông hương mặc người.

Con vua thì lại làm vua

Con sãi ở chùa thì quét lá đa

Cá không ăn muối cá ươn

Con cải cha mẹ chăm đường con hư

Cười người chớ vội cười lâu

Cười người hôm trước hôm sau người cười

Có tài mà cậy chi tài

Chữ tài liền với chữ tai một vần

• Có bột mới gột nên hồ

Tay không làm nổi cơ đồ mới ngoan

• Cha mẹ sinh con, trời sinh tính

• Chín phương chìa một phương

D

• Dã tràng xe cát biển đông

Nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì

• Dù ai nói ngã nói nghiêng

Thì ta cũng vững như kiềng ba chân

• Dạy con từ thuở còn thơ

Dạy vợ dạy thuở ban sơ mới về

Đ

• Đi cho biết đó biết đây.

Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn.

• Đàn bà nói có là không

Nói yêu là ghét, nói buồn là vui

• Đàn ông đi biển có đôi

Đàn bà đi biển mồ côi một mình

• Dù em con bế con bồng

G

• Gió đưa cây cải về trời

Rau râm ở lại chịu đời đắng cay

H

• Hoa thơm ai chẳng muốn đeo

Người khôn ai nỡ cứ theo nặng lời

• Hoa thơm ai chẳng nâng niu

Người khôn ai chẳng mến yêu mọi bề

• Hỏi vợ thì cưới liền tay

Chớ để lâu ngày lắm kẻ dèm pha

K

• Khôn ngoan đối đáp người ngoai

Gà cùng một mẹ chớ hòai đá nhau.

L

• Làm trai cho đáng thân trai

Xuống đông đông tỉnh, lên đòai đoài yên.

• Lời nói không mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

• Ngoai miệng thì nói Nam mô

Trong lòng thì chứa ba bồ dao găm

• Làm trai lấy được vợ hiền

Như cầm đồng tiền mua được của ngon

• Làm trai quyết chí tu thân

Công danh chớ vội, nợ nần chớ lo

• Lên non mới biết non cao

Nuôi con mới biết công lao mẹ hiền

M

• Một cây làm chẳng nên non.

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

• Mười năm lưu lạc giang hồ

Một ngày tu tỉnh, cơ đồ lại nên

• Mấy đời bánh đúc có xương @

Mấy đời dì ghẻ mà thương con chồng

N

• Nhiểu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

Nực cười châu chấu đá xe

Tưởng rằng chấu ngã ai dè xe nghiêng

Ơ

Ở đời muôn sự của chung

Hơn nhau một tiếng anh hùng mà thôi

Ớt nào mà ớt chẳng cay

Gái nào mà gái chẳng hay ghen chồng

• Ở sao cho vừa lòng người

Ở rộng người cười, ở hẹp người chê

P

Phượng hoàng ở chốn cheo leo

Sa cơ lỡ vận phải theo đàn gà

    Bao giờ gió thuận mưa hòa

Thay lông đổi cánh lại ra phượng hoàng

Q

Qua cầu ngã nón trong cầu

Cầu bao nhiêu nhịp, dạ sầu bấy nhiêu

R

Rồng vàng tắm nước ao tù

Người khôn ở với người ngu bực mình

• Rượu lạt uống lắm cũng say

Người khôn nói lắm, dẫu hay cũng nhàm

Rủ nhau đi cấy đi cày

Bây giờ khó nhọc, có ngày phong lưu

S

Số giàu đem đến dửng dưng

Lọ là con mắt tráo trưng mới giàu

Số giàu tay trắng cũng giàu

Số nghèo chín đụm mười trân cũng nghèo

• Sông sâu có thể bắc cầu

Lòng người nham hiểm biết đâu mà mò

T

Trăm năm đành lỗi hẹn hò

Cây đa bến cũ, con đò khác đưa.

Trăm năm bia đá thì mòn

Ngàn năm bia miệng vẩn còn trơ trơ

• Tốt gỗ Hơn Tốt Nước Sơn

Xấu Người Đẹp Nết, Còn Hơn Đẹp Người.

• Trong đầm gì đẹp bằng sen

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn

• Ta Về Ta Tắm Ao Ta

Dù Trong Dù Đục, Ao Nhà vẫn Hơn.

• Trứng rồng lại nở ra rồng

Liu điu lại nở ra giòng liu điu

• Tay bưng dĩa muối chấm gừng

Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau

• Thân em như hạt mưa sa

Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày

• Thôi thà đừng biết cho xong

Biết bao nhiêu lại đau lòng bấy nhiêu

• Thuyền ơi có nhớ bến chăng

Bến thì một dạ khăng khăng nhớ thuyền

• Tiếc thay hột gạo trắng ngần

Đã vo nước đục, lại vần than rơm

• Tóc mai sợi vắn sợi dài

Lấy nhau chẳng đặng thương hoài ngàn năm

• Trách ai tính chuyện đa đoan

Đã hái được mận lại toan bẻ đào

• Trách người quân tử vô danh

Chơi hoa xong lại bẻ cành bán rao

• Trúc sinh trúc mọc đầu đình

Em xinh em đứng một mình cũng xinh

• Thân tui thui thủi một mình

Đêm đêm lạnh lẽo buồn tình lang thang

Nếu ai nghĩ chuyện đá vàng

Tôi xin được dạo cung đàn tình chung

V

• Vỏ quít dày móng tay nhọn

X

• Xa mặt, cách lòng.

Y

• Yêu nhau yêu cả đường đi

Ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng

Chim vào lồng

Trèo lên cây bưởi hái hoa

Bước xuống vườn cà, hái nụ tầm xuân

Nụ tầm xuân nở ra cánh biếc

Em đã có chồng, anh tiếc lắm thay

Ba đồng một mớ trầu cay

Sao anh không hỏi từ ngày còn không

Bây giờ em đã có chồng

Như chim vào lồng, như cá cắn câu

Cá cắn câu biết đâu mà gỡ

Chim vào lồng biết thuở nào ra

Tiền trao cháo múc

Tiền trao cháo múc

Không tiền cháo trút trở ra

Tin nhau buôn bán cùng nhau

Thiệt hơn, hơn thiệt, trước sau như lời

Thay gì lừa đảo kiếm lời

Một nhà ăn uống, tội trời riêng mang

Theo chi những thói gian tham

Pha phôi thực giả tìm đường dối nhau

Của phi nghĩa có giàu đâu